برچسب: انواع سبک ها

موسیقی جنوب ایران یکی از غنی‌ترین و در عین حال پیچیده‌ترین موسیقی‌های مناطق ایران است که بیانگر فرهنگ اقوام مختلف جنوب است. این موسیقی به خصوص در استان‌های هرمزگان، بوشهر و خوزستان بیشتر مورد توجه است.

ویژگی موسیقی جنوب ایران

جنوب ایران از مناطقی است که در زمینه موسیقی نواحی حرف زیادی برای گفتن دارد، به خصوص در استان‌های خوزستان، هرمزگان و بوشهر. موسیقی جنوب ایران یکی از غنی‌ترین و در عین حال پیچیده‌ترین موسیقی‌های مناطق ایران است. همه می‌دانیم که قالب موسیقی جنوب ایران شاد و برگرفته از طبیعت گرم این منطقه است؛ ولی بر خلاف تصور خیلی از مخاطبان، این موسیقی چندان هم ساده نیست و خود دارای مقام‌ها و رسم و رسومات متنوعی است.

لازم به ذکر است که این شور و حرارت را می‌توان در عزاداری‌های جنوب هم مشاهده کرد که ازسنچ و دمام برای تولید موسیقی غم‌انگیز استفاده می‌کنند و حاصل آن با بیشتر موسیقی‌هایی که راوی غم و درد هستند و ریتمی آرام دارند، متفاوت است. در واقع یکی از ویژگی‌هایی که موسیقی محلی جنوب را متمایز می‌کند کارآیی آن در مراسم مذهبی است که خود دارای آواز و شیوه‌های متمایزی است. البته موسیقی ریتمیک جنوب شناخته شده‌تر از موسیقی سوگواری‌اش است.

مقام‌های مختلف موسیقی‎ جنوب ایران

بندری: مشهورترین شیوه اجرای موسیقی در جنوب است که بسیار شبیه موسیقی آفریقایی و متأثر از موسیقی مهاجران آفریقایی به جنوب ایران است. موزیکی شاد و ریتم‌دار است. این موسیقی با استفاده از ساز‌های کوبه‌ای تومبا، تمپو و نی انبان که یک ساز بادی است و در مراسم‌های شاد و عروسی‌ها نواخته می‌شود.

سبالو: یکی از فرم‌های معمول در موسیقی محلی استان هرمزگان و بوشهر سبالو است. آوازی است که با دایره همراه می‌شود و به وسیله‌ی خوانندگانی که دایره وار کنار هم می‌نشینند، اجرا می‌شود. خوانندگان هم زمان با اجرای سبالو، شانه‌های خود را به طرف راست و چپ حرکت می‌دهند. رقص و موسیقی سبالو هم متأثر از موسیقی آفریقایی است.

یزله: یکی دیگر از فرم‌های رواج یافته یزله است که به وسیله گروهی از خوانندگان غیرحرفه‌ای اجرا می‌شود و فقط با دست زدن همراه است. در این موسیقی، ملودی بیش از همه حائز اهمیت است و به متن چندان اهمیتی داده نمی‌شود. این فرم از موسیقی جنوب ایران یکی ازفرم هایی است که در مراسم عزاداری از آن استفاده شده و با سینه زنی همراه است.

لیوا: این موسیقی که در هرمزگان رایج است، برای شادمانی نواخته می‌شود و با رقص همراه است. نوعی از اجرای موسیقی بندری بوده که از موسیقی عربی و آفریقایی به خصوص سواحل زنگبار متأثر شده و به این دیار آمده است. در این نوع اجرای موسیقی از دهل‌های بزرگ و کوچک هم، چون پیپه (Pipa)، جفه (Joffa)، پونکه (Punka) و تویری (Tovairi) استفاده می‌شود. این موسیقی بیش‌تر در مراسم شادی اجرا شده و با رقص فردی و جمعی با ریتم‌های خاص اجرا می‌شود.

موسیقی‌زار: مراسم آیینی زار یکی از رمزآلودترین و در عین حال پیچیده‌ترین موسیقی‌های ایران است. در این مراسم از ساز‌های مختلفی استفاده می‌شود که یکی از این ساز‌ها تبیره یا تنبوره نام دارد. این ساز فقط توسط «بابا زار» یا شخص دیگری که او اجازه دهد؛ نواخته می‌شود. مضراب این ساز از شاخ گاو یا گوسفندی که برای اجرای مراسم قربانی شده، ساخته می‌شود. زار اساسا مراسمی درمانی است که به باور مردم آنجا باعث می شود، جن از بدن فرد جن زده خارج شود. در این مراسم که با نام «سار» در سومالی نیز وجود دارد، فردی به نام بابازار یا مامازار هدایت مراسم را بر عهده دارد. در موسیقی زار از ساز تنبوره، ساز‌های کوبه‌ای دهل، دمام و دیره و همچنین آواز استفاده می‌شود.

رقص ازوا: در روز‌های عید قربان، عید فطر و خصوصاً در عروسی‎ها، عده‎ای از ناخداها، جاشو‌ها و ماهی گیران قشمی با ساز و دهل و طبل‎های بزرگ به کوچه‎ها و خیابان‎ها و میدان‎های شهر آمده و به علامت شادی و خوشحالی در حال نواختن طبل‎ها، به رقص و پای کوبی می‎پردازند.

نی‌مه خوانی: نیمه موسیقی دریانوردان است. این موسیقی به هنگام کار در دریا اجرا می‌شود. در نیمه یک تکخوان با گروهی از هم سرایان آواز‌هایی را می‌خوانند که در ستایش دریا است.

چاووشی: چاووشی را هنگام بدرقه یا در زمان استقبال از زائران می‌خوانند. چاووشی همچنین در شب سوم محرم، شب عاشورا یا اربعین در میان نوحه (واحد) و هنگام کار‌های ساختمانی و… نیز خوانده می‌شود. به‌طور کلی زمانی که نیاز به تقویت روحیه جمع باشد، آواز چاووشی خوانده می‌شود. چاووشی گاه به‌صورت مبادله آواز میان ۲ یا چند نفر خوانده می‌شود. خوانندگان چاووشی باید از صدایی رسا برخوردار باشند.

شروه: نوعی دوبیتی خوانی و آوازی غمگین دشتستانی است که به زبان محلی اجرا می‌شود.

شاهنامه خوانی: در محفل‌های شبانه با آواز‌های خاص خوانده می‌شود.

خیام خوانی: با متری مشخص و به صورت ریتمیک با همراهی ضرب و دایره اجرا می‌شود. مردم جنوب به خیام خوانی و اینکه تا این اندازه در موسیقی این منطقه جریان دارد افتخار می‌کنند. از هر فرد بومی جنوبی‌ای که بخواهید یک شعر بخواند، بدون شک از اشعار خیام استفاده می‌کند.

rock &roll :

راک اند رول که یکی از سبکهای تاثیر گذار و متداول در موسیقی راک است، روندی غیر قابل پیش بینی را طی کرده است. در ابتدا زمانی که راک باز ها موسیقی “کانتری” و “بلوز” را با هم تلفیق کردند، راک دارای مشخصه های بارزی مثل آنارشیسم بود ولی بعدها با گذشت زمان، این مشخصه نادیده گرفته شد و این نوع موسیقی به سمت کسب مهارت و ایجاد تحول رفت.

از موسیقی پر انرژی Chuck Berry گرفته تا هارمونیهای زیبای بیتل ها و موسیقی روح نواز Otis Redding همه و همه در گروه راک اند رول قرار گرفت. اما rock &roll جذابیت موسیقیایی خود را فقط برای چند سال حفظ کرد. گوناگونی بسیاری که در سبکهای مختلف راک پدید آمد، به قول بعضی از متخصصین هسته اصلی راک از هم پاشید.

Soft Rock :

اگرچه سبک سافت راک در اوائل دهه هفتاد پایه گذاری شد اما زمزمه های آن از اواخر دههء شصت آغاز شده بود . Soft Rock موسیقی ملایمی است که بیشتر تکیه بر خواننده و ترانه سرا دارد تا نوازنده؛ تجاری نگاه کردن به موسیقی یکی از ویژگیهای این سبک است .

Soft Rock تا حدی متمایل به پاپ-راک است اما با فضایی ملایمتر و نرمتر. گروههایی مثل “کارپنترز” و “شیکاگو” تکیه بر موسیقی ساده و ملودیک داشتند و در طول حیات خود با تهیه کنندگان مختلفی کار کردند. در طول دههء هفتاد، Soft Rock بازار موسیقی را تحت تاثیر خود قرار داد و به طور جدی موسیقی تلفیقی هم اثر خود را دچار دگرگونی کرد .

Grunge :

سبکی که اوج درخشش آن در دهه ۹۰ اتفاق افتاد و تبدیل به محبوب ترین سبک هارد راک این دهه شد و این درخشش نتیجه خلاقیت kurt cobain و بقیه اعضای Nirvana بود.

سبکی که از دل the Stooges و Black Sabbath برخاست و حاصل ترکیب موسیقی punk و heavy metal بود و البته گرایشش بیشتر به سمت پانک بود تا Heavy metal ؛ بخصوص در انتخاب اشعار و نوع اعتراض موسیقیایی آن. اما در نحوه نواختن ریف ها به heavy metal شباهت بیشتری داشت.

این سبک دارای دو نسل و دوره ی مشخص است: نسل اول شامل گروه های Green River ، Mudhoney وSoundgarden می شود که این موج هنوز هم ادامه دارد و ریف های آن سنگین تر و خشن تر از ریف های دوره ی دوم است.

مشهور ترین گروه از موج دوم Nirvana است که موسیقی آن ملودیک تر از سایر گروه های Grunge است و مهمترین ویژگی آن stop-start زیاد آن است.

متاسفانه در کشور ما Nirvana را فقط متعلق به سبک Alternative metal می دانند و به تبع آن هر گروهی را که در موسیقیش stop-start به کار می برد به این سبک مربوط می دانند؛ البته سبک های موسیقی هارد راک و متال آنقدر متنوع است که به سختی میتوان مرزی مشخص بین آنها کشید .

Hard Rock :

از نظرِ اکثریت دست اندر کاران موسیقی، دو سبک هارد راک و هوی متال مشابه هستند. چرا که شباهتهای بسیار زیادی بهم دارند. در هر دو مورد صدای خشن گیتار کاملا قابل تشخیص است و بطورِ معمول نقش اساسی را در گروه، خواننده اجرا می کند که معمولا وظیفه نواختن سازی را هم به عهده دارد.

اگر چه تفاوتهای اساسی نیز دیده میشود از جمله لزوم وجود ریتم در پس زمینه موسیقی هارد راک. در صورتی که این ویژگی در موسیقی هوی متال دیده نمی شود بلکه این نوع موسیقی بر صدای خشن و وحشی گیتار و ریتمهای کوبه ای تکیه دارد .

هارد راک در اواخر دههء ۶۰ رشد خود را آغاز کرد و بعنوان یک موسیقی روان گردان باب شد و تحولی در زمینه موسیقی راک ایجاد کرد. در هارد راک کمتر از blues از بداهه نوازی استفاده شده و در عین حال به خشونت سبک هوی متال نیست.

اگرچه همان سولوهای طولانی و همان صداهای خشن در هارد راک نیز یافت میشود. در این سبک این ریتمها و ریفها هستند که بیشترین اهمیت را دارا هستند و باید به بلندترین شکل ممکن نواخته شوند

Heavy Metal :

بعد از اینکه هارد راک تو بریتانیا شکل گرفت در اواسط دهه ۷۰ به آمریکا رسوخ کرد و گروههائی این سبک رو با حال و هوای خاص و با سلیقه آمریکائی اجرا کردن .

استفاده از کورد های سنگین تر و شعرهای رویائی و یا ترسناک از خصوصیات این سبک ه که در اعتراض به وضعیت حاکم بر جامعه است. هوی متال هم برگرفته شده از blues/rock می باشد با صداهایی خشن تر و ممتد تر ولی همان اثرِ روانگردانی موسیقی اواخردهه ۶۰ را داراست. متال اثرِ blues را از بین برد و در عوض همان ریفهای قوی گیتار را باقی گذشت .

در اواخر دهه هفتاد هوی متال بعنوان یکی ازسبکهای موفق تجاری ظاهر شد که در واقع یکی از شاخه خه های rock & roll یا به بیانی بهتر فرمی تغییر یافته از آن است. در سه دهه بعدی ، موسیقی متال بعنوان عضوی جدا نشدنی از موسیقی روز و معمول مطرح شد و همواره در جدول پرفروشترین ها حضوری فعالانه داشت.

بیشترِ مخاطبان این سبک را نوجوانها بخصوص نوجوانان سفید پوست تشکیل می دهند. منتقدین نیز نظرِ مثبتی راجع به این سبک دارند و آنرا برخلاف باورِ عوام، متال را موسیقی ای بر پایه خشونت و صداهای ناهنجار نمی دانند.

بلکه بر این باورند که گیتاریستهایی این سبک دارای تکنیک، سرعت و مهارت خوبی هستند. در تمام زیرشاخه های این سبک نیز دیده می شود که گیتار به عنوان سازِ اصلی ایفای نقش می کند و اصولا گیتار محور اصلی موسیقی هوی متال را تشکیل می دهد و ریف همراه با سولو نقش اساسی را بازی می کنند.

به طورِ خلاصه می توان گفت که هوی متال همان راک اند رول است بدون ته مایه بلوز و فراز و نشیبهای خاص ریتمها. این خاص بودن را در تمام شاخه های موسیقی متال، از پاپ متال گرفته تا ترش متال، می توان مشاهده کرد. در آخر متذکر می شوم که در موسیقی متال تمام سازها، نه فقط گیتار، با خشونت هر چه بیشتر نواخته می شوند. گروههای معروف هوی متال دهه ۷۰ : Aerosmith – Kiss – AC/DC – Motorhead – Def Leppard – Iron Maiden

Power Metal :

چیزی که به عقیده کارشناسان سعیش برای نشون دادن همه چیز ما بین NWOBHM تا Harcore Thrash ی که Pantera رو میشه ازش نام برد داره. در اون خشونت ذاتی Rock و Melody های زیبای Black و خشونت Vocal در Death به چشم میخوره. گروه هایی مثل Iced Earth ، Blind Guardian ، Pantera رو نمونه های خوبی برای Power میدونن .

Doom Metal :

سبکی که سهم تکنیک رو در اون بسیار بالا میدونن. سبکی بسیارارام ، وحشت آور و با یک حس سنگین همراه میدونن. گیتاری تیره و سنگین رو برای القا این حس در این سبک استفاده کردند.

گروههای خوب این سبک رو میشه Paradise Lost ، My Dying Bride و Anathema نام برد. گروههایی که به دلیل وجود این سبک حزن ، تیرگی ، استفاده از یک فضای سنگین و مهمتر از همه یک Technic خاص این سبک در کارهاشون دیده میشه